Monday, May 5, 2008
Laah copy lyric's nadei le (song)
Saturday, May 3, 2008
P. ALEX THANGBOY, LYRIC'S
P. ALEXTHANGHAULIAN LYRIC’S
EMAIL ID: ZOUTHAI@GMAIL.COM
BLOG: WWW.ZOUTHAICOMPUTR.BLOGSPOT.COM
Page 2
TITLE SONG:
1. Tulai Iitna
2. Kaki Nepna ( zuang hiing thou o..)
3. It leh Ngaitaw
4. Gibang khen chienlou
5. ‘Vang Ngainu…’
6. “Neu Sen Apat”
7. Tun leh Zuoh aw
8. “Puni- Majaan”
9. ‘Namel ah Hoi vang’
10. “Jaan Sawt Sim Jiing”
11. ‘Gibang Khennah’
12. “Khua Sungkhat”
13. “Tuibang Gawm”
14. “IItna Sielbang Lian” .
15. “Nang Lou Ngal”
16. “Expenditure Lienu”
17. “Sealung a hel” .
18. “Kamkei leh Saipii”
19. “Phamlou Luonhii”
20. Valentine’s
21. ‘Sing dang ang ah’
22. ‘Nama Chiang’
23. “Dam Sawt hen uzo”
24. “Halna Ngai ung”
25. ‘Vai hawm na nih’
26. Thei bang sen
27. Ki hel2 davai
28.Seroy lily
29.Thu khat dong dia..
30.
Page 3
Tulai Iitna
# Thei bang sen ah, pan avang ngai lie nu aw
Hinkhuo dia, tong nang chiem pi ah.
Tua sumbang anaang nual hi.
Nalung awi nai? Gibing khen ding
Kum jatam vang kingai sah
Gibang khen di’n lawm lou.
Nan leh kangai nu hei dan dang ta…
Tulai sum in Liepal hoi tampih huptah
Tulai iitna sana daang kah lei thei hitah
A haul eh ahau kingai
A zawng leh azawng kipawl tah
Nop niih dah nin jong,
hau le jawng te, gibing kikhen ta.
## Phamsa nunlui, ka gel chiang luon khiin hing tum,
Machiang hinkhua, ding lah meipi bang zing
Duthuh aibang kasan na,
Athon hita,kakinep nah.
Sing daang ang na zal jong ngaih.
Lung a ngil ni umlou (ding).
Nan leh kangai nu lungsim pian dang tah. ( Tungsian zang gawm lou hi mei hen)
### Hausat nopsat , ding ken jong kadei hi-ngai.
Haul eh jawng, sing limbang ki hei hi.
Kamii hih na thei sa sah ah.
Naubang nang sang hilou maw?
Aw iitna vat hilou.
Sang-ga gen liang jieh hi,
Simlei pien da’n ki daang seng sang e.
A haut e hau den lou,
A jawng the jawng den lou,
Hei sepal the jong, tawm lou kal a pabang vul pei ding.
Milun vawntawi lung a natup.
Mual suah ding hing phal sing ngai.
Page 4
Kaki Nepna ( zuang hiing thou o..)
# Kaki nep na ka ‘u’ ngai,
Hei lam vaitham natah e(ne).
Tuibang gawmna, hun leh kumte,
Nikhua jong sawt lou ah,
Tu in khen nang zing vai hawm,
Vawntawi khankhua ding gel mawng ,
Jankhua sawt luon hih nul ing.
I zal na khun tung ah.
Ka senziih juong hing thou aw.
Najal nakul sing pan in.
Tun leh zuo leh khua mite.
Nang lou in ki muong joulou,
(Zuong hing)2 thou in, zaapih luuh khat jong nahi.
Naang nahi, nanglou in nop na bukim thei lou.
## Gam sip gam dai ah na thuoh.
Nalung gel ding ka gel chiang
Thuah ngam lang e, gel ngam lang ‘u’.
Nale’n pi lawm leh gual la..
Saw mai kim ah inn (hing) tung ah.
Nang bang vang siet tuah natai?
Tong suo pian dang na tan e..!
Gam sa dawi ai bawl neh?
### Kawlnii nou hing suo in, Pian na Zogam (vangkhua) sal em…
Sil sel, I Zogam nuom, pan kai ta e..!
Zougam khaubang zun thah ding.
Tu’n leh zuo’n sen iit vawitawi.
Kil bang a khang ding kal,
Haibang ngah la u e,
Nanglah zuo’n hiing thou lou….
It leh Ngaitaw
(Iit leh ngai taw gibing khen ding, ahah e aw a nah e)2
Simlei ah tubing gawm lou jong .
Tung thangvan a ki nem mei vang.
@Kawihem lam simthu sang natai ngaih.
Tu’a sumbang naang nual in kei.
Singdang ah napah hoi mual ding..
Hing phal sing e, sen chil vang ngaih.
Lung ki tuoh a I chiem simthu.
Sing dang a mual suoh ding natai.?
@@ Hing ngil tang chi’a lung ka gel leh.
Mai mit ha-ah lang deu2 chea.
Lung lainat meihang theng nah di’n,
Niing zuu dawn nan leng jong ngai aw.
Nang ngai gimsih meihbang then thei lou.
Na vang ngai (a) lou bang tul mei ding./( luon hii nul a lou bang tul mei ding)
Page 5
A nah e aw sian mang lai tan.
Gibang khen chienlou
$(Gibang khen chien lou sing/ang dang nei kawi san.
Tunlezuoh jong sealung awilou namlou taang.
Bang dawi ai e ngai? lungkim tah in na sang ta’n.)
Kei juoh nem tuh , hei ah um natai?
Vang iki ngainah kumkhua sawt a ding kasha.
Diing det vai hemlam simthu naubang anglou di’ah ileel simthu.
Ngil dia lawmlou ngil tah namah?
Kapham jong ngil siang nui seau seau ah nei hou lai ni.
Lunglai gu ah giabang in tham den.
$$Muikhua hing jing chiang in ngainou aw.
Nasiang a lai leng lai lunglai ah hing phawng.
I nunlui hunte sen leh thei hi leh ngai ing e..
Kei juo nemtuh hei a um na tai?
$$$Na last letter beh hing sim sa sam veh.
Khen na aw suo beh hing jah sam aw ngai..
Na sealung awi sang, ken jong sing dang ang kawi tang.
Kei juo nemtuh, Martina hitah.
‘Vang Ngainu…’
(Vang ngai nu)4 ……
Katah san thei lou, kalung muong joulou,
Namiih lungsiet nah.
Vang ngai nu.. (Vang ngainu)3 ….
* Navang ngai a nasiang, laitual kahing leng chiang.
Sang-ga gen liang chin, ei daang hou2 dataw.
(Dei lou ngailou nahi jong leh, ei hil chian aw na lung gel)2
** Na ut leh hing ngai ing, na ut leh nang khen jel ah.
Na ut leh nanglou ngal, na ut leh naubang nuah jel.
(Ken gel mawng e, nalung sim vang, Kathuoh sawt tah itna jal in)2.
*** Ngai kei lung gel the nou , nang lung gel hi mei leh maw?
Lung juon jatam siel khawm ah, nun nop ni’a nui khawm ding.
Ei eng bawl2 dataw, hinkhua a dia ka nalung siet sah
Nalung lambang ding khual2 nan, Agu in awmlai vei lawng
“Neu Sen Apat”
/ Neu sen apat kanah lung siet.
Lung ah ngil nih um theilou.
Tuibang nah leeh luon jong ..
Ka siang a nah um jing.
Leng na taang- te dang jong.
// Na suoh mai-mel ka mu chiang in,
Kamkei bang ngai lou kaa bang.(kamkei maisuah bang ngailou bang)
Kang iit luat man hi ngai.
Dou jou lang, thuoh jou lang.
Nang ngai pul, anah eh.(dou dan haa)
/// Pham sa nun lui ka gel chiang in.
Page 6
Hing phawng e, luon hi’n hiing phawng.
Sing dang eng, lou nop lai..
Sen leh thei, lah non lou
Naubang a ki nou lai.
//// Mui khua jing kuon lei leng the khuong
Sealung ah, leng tang lung ajuong.
Muong mawng e, nang ngai nan
Lung juon kham, khan vei long.
Kei ding vang, nang lou ngal..
/ Neu sen apat kanah lung siet.
Lung ah ngil nih um theilou.
Tuibang nah leeh luon jong ..
Ka siang a nah um jing.
Leng na taang- te dang jong.
Tun leh Zuoh aw
+ Tun leh zuoh aw, lungsiet in
Ka thum nah hing sang pi aw.
Sealung gel un iitna ngaina..
Sawlbang bang thei lou taw.
Jal khun tung a pham lou..
Gu’a bang hi’n pi ding
Gel ing gel thei sing.
Simlei hinkhua tawmkal sung lungdei nou taw pakhawm lou ding .
Kul-si tang leng, kei ding nuom ..
Tuom jaw va gen thei na ngil tang
Tung Pasian dei naubang hi zaw hen tun leh zuoh(ka hinkhua).
++ Ka lei Pasian simthu la
Sumbang nual ngam sing e.
L C la mu, bang ngai ing.
Khen ding lah gel ngam lang.
Kalung gel a ha e.
Ka-iit tunlezuo
Vawntawi ding gel un..!
+++ Piang sual genthei liang leh vai
Tah jaw ngeh jaw hau sah
Itnan khen tuom nei lou e.
It nan jaw lah nei lou.
Ka machiang khankhua ding
Nang gel pi kaki pa (Khang tha hun hita)
“Puni- Majaan”
Puni majaan
Jatam te di’a kipa najaan
Genthei kei ding kum khuasawt
Kinep na, pabang mual na jaan
Puni majaan………
& Sing dang ang ah napah hoi
Mual ding hing phal sing e, Sen a ngai nou.
Nichin nang gel nan hinkhua Kaman.
Kathua sawt ta e punimaa
&& Sing dang tong dang nasang jong
Page 7
Kei hing nggai bang hing ngai ding mi um lou ding
Lung ah hing ngil thei hi leng
Kum khua sawt gen thei thuo lou ding.
Khapham dong ngil siang Puni maa.
‘Namel ah Hoi vang’
Namel ahoi vang, nuthawi hitah chea.
Nuthawi nahi vang, namel ahoi nalai e….
Tang jatam pi lung lai na hei sa nalai.
Hai bang in apuh lam ana et lawm vang.
Hai bang a nagil sung nalai sung muat sah.
A mijatam et ding in .
Nakhii bah tual ta (Nu thawi hi thou)2.
@ Lienu lungsim gelin, ki naupang sah in ..
Jum na him2 , kithei maw bawl daw.
Sexcy puon sil in, sam tawm pit pet in.
Sah leh hang a, na diang leh2 vang.
Nu thoi hi thou2.
@@ Lienu nahi lai sang, nasiang a lai leng.
Ja in tamjaw, luck ki sah suah ngai.
Hinkhua ah dia hing gel, mikhat jong um lou.
Pathawi in jon, virgin lou dei lou(hi).
Nuthoi hi thou2.
@@@ Nu thawi nahi naki thei maw bawl vang in.
Nataw hei dan nakhi ban jil nonlou.
Veng sung khua sung a di’a boinu2 pen.
Thawi nu thawi nu hi ta chea.
Thoi lou la hilou.
“Jaan Sawt Sim Jiing”
Jaan sawt simjing, daidap nei ah.
Belding nei lou in gamsabang ka vai maw e
Kei ding jankhua, asawt ngei e..
Jaan mang abang, nem ding umlou.
# Ei chiem na sing jabuon, ah hai bang in..
Hing ngah jiing ing ngainou, ngil tah na mah.
Natun leh zuoh henkawl , sut jou lou mawh?
Sung gil ka kiel ta e, hing ngai ing e.
Sut nuom ing e, sut thei hileng(Rept).
## Sul nuah hei kia ding lah, inn sung miteh.
Kamkei bang in lau ing, ham bang vai mawng.
I chiem simthu thei bang, hut mei ding maw
Tuibang a luong mang ding, lai ah nasang
Zuh leh va jawng, hibang gen thei
Thuoh lou ding uh, ahinkhua ua.
‘Gibang Khennah’
Pasal
# Gibang khennah kumjatam , in ei mual liem san tah jong.
Sealung gil ah pabang japah jing e 95 a vang ngai nou.
Page 8
Nadam dam nai? Ngai , hinkhua nuom ah nah man anai?
Nanun lui kei lah, nichin navang ngai in sawlbang duong vul ing.
Pham khuan hui bang mau2 tang.
Numei Ken jong mubang hing ngai ing.
Samgibang khen sah2 hi nan jong.
Na min thei bang ka law2 e…
Najah lou e..? kakah nah aw nem…
Numei
$ Mui khua jing kuon juleh vah jong .
Gie naang inn lam juon tah.
Kasiang ah lai leng tam in, itna simthu leel tam nan jong.
Lung kuai dang umlou,I nunlui vabang hing phawng sah.
Kawi dawi ai simthu, bawl vang e?
Thei siem jou lang(nuai simlei tung ah)
P/N Khang ki leh anang ki leh nem meivang
Lei atui bang gawm lou jong
Sian mang anglai a jal khawm di’n han lung chiem mei ing.
“Khua Sungkhat”
& Khua sung khat leh vengsung khat hi najal in.
Lawi leh gual in, inah kipawl2 leh.
Itna ngaih nan, khaubang hing kan khawm dawta’n.
Kawiman theilou, lung-guh ah anbang itna .
Namel milou in, tawm khat jong muong thei sing.
(Ka darling kangai nou sang, mubang hing ngai jaw tang.
Ka iit jaw kangai jaw,
Ka hing lung siet jaw nang)2/ namel mu nuom jaw tang.
&& Ngai nang lah sing, dang ngai ah hui bang mau2.
Kei jong nah vang, ngai ah duong vul hing.
Sing dang taw nah leel simthu hing ja sa suoh.
Tang lian kei lung juon kibeh na ding bet.
Agu a nang ngai pul dou, dou dan aha e..
&&& Lunggu a kang, itna asan jieh in ngai.
Sing dang a napah, hoi mual ding phal sing.
Itna ngaina simthu hing leel ding lah ngai.
Nalung lou lam kh’a namel madding gel mawng
Lawi leh gual a kipawl2 , kei gen thei nang..
“Tuibang Gawm”
Tuibang gawm nang kum leh ha
Nikhua bawn sawt non lou ah.
Liem sa nunlui te hing gel kian
Khen nang simthu lah ki leel lou
Tu’a bang lung gel ne?/khen ding lung hing gel suoh
Kei ding hing gel aw.
*Kachit loudan thei sa ah.
Naubang nang sang hilou maw ngai.
-Tasah lung sung genthei hasat
-Thuo dou-dou mual suoh jou ah.
Tua bang lung gel ne?
-Kei naang ah ki nem sim lei ah.
-Khen ding lung gel suoh.
** Kum sawt loubang tulpi dia.
Lung lai dei ah chibang kang tel
Page 9
-Nang lou kei juon nem jhou umlou
-Nang bang lung lai kuai umlou
Khen ding lung hing gel suo.
-Siel jatam taw jankhua sawt
-Maimit sing mawng, ken gel mawng.
Kei ding hing gel aw.
“IItna Sielbang Lian”
Pasal:
@ Keijawng sing phungpha hileng.
Natun leh najuon sumbang.
ei nual lou ding hia.
Kei vang ki muong lang.
Ngai nang taw pah khawm ding.
Numei: Bang ….e…Pasal: ching jou sing e..
Numei:
Anbang nang it pou leh
Kei nang ah kahi ‘u’ thang
Tunleh zuo lung gel,
Kei lung gel hi lou.
Kei nang ah ki nem hing…
Pasal: Bang..e….. Numei: simlei tung ah.
N/P:
-Itna siel bang lian.
Tuibang inkhang deu2 e.
Ekal simthu lah, meipi bang jing.
Khuom bang kip den ni.
-Nasiang ka um leh.
Kawidaang jong gel non sing ngai.
Kalung muong den hi.
Naang taw ka um pou leh.
P: Romeo leh juleat bang.
N: Migel anbang itna.
P/N: Sian in khen lou ngal mihiing khen jou sia.
Huipi, tuipi jong, hing ki nawng jong.
“Nang Lou Ngal”
Gibang khen lou dia simthu kaleel pisah.
Khat vei nalung lou lam bawl vang ah.
Khending maw ngai, lailung gel in.
Khat vei kakhel kamaw nate.
Itna jal in ei ngai dam in.
Pabang pakhawn vai.
Itna’n jaw la neilou
Khat vei ngaidam um thei lou maw.
Kum sawt a hinpi dia (ngaidam)2 ka maw nate
Kang tel kang sesah hi chea
Ang dang apah ding in vang
Hing phal sing e, kei ding in vang (Nang lou ngai)2.
Jaanlai pem peh lep hing ham chiang in ngai aw.
Jaan kikim khen dawng mong bang kawi lai
Lunglai ah vabang hing phawng.
Kawi hem lam simthu sang natai?
Page 10
Luon hii luong a, katau nate.
Lungsiet in hing sang aw.
@@@ C.B. hing ngai chim la na lawm2 ing e
Gibang khen nakum leh hate dang ta.
Nan leh nang ngai, na tul thei lou.
Sang kit dia ka lawm lou maw?.
Ken la ngai dam, la kanei lou.
Sim lei mi, jalai ah.
Nalung lai gel tha kian.
“Expenditure Lienu”
Expenditure lienu, na khawl sah atam.
Kawitaw naki pawl2 tai ngai.
Naki chei dan lah, Officer tanu.
Na inn sung mite lah, jiing leh niitah huan ding buai.
# Khaw lai)2 dung ah hing ki mu phawt leh.
Nesan pimpem, kel kha hai bang den.
Neh ding sui ah, ui bang a vah leh2.
## Napa)2 sal ding, ka gel chiang in aw
India President, Pri- Minister.
Jong ching jou sih, mu sang ne daw tam jaw.
### Film)2 Start lou, bet ding na min thang
Natam ngei e, New Bazar lah ah.
Kawitu kawita, kawi phung leh tang hitah.
#### Namel)2 pi lah, mel sea khawl lou mi.
Pam mai sam chea, Hotel haunu/ liannu.
Mel thei jou sea, ne daw mut daw ding/ hi (mei).
“Sealung a hel”
1. Ka sealung ahel e tujan.
Sannem na vang ngaiin kajan mau2
Lung juon man mual letang te gal in dawn ing.
Tung solha behhing tang leh.
Sealung juon, sawlbang baan na ding.
Ngai dam a hinkhua nuom aum nanai?
Hing sawl ing tung sol hapi tong ei dong in.
Leng na mual letang te, gal indon ing.
Aw solha sul hing hei kia’n la’n
Tang lung juon , naubang e nem aw.
2. Amual jatam ei hal jong ngai.
Nam tem paibang hingpom jing ing ngainou.
Kalung laigil apabang napah jing.
Kei hing muong bang ei muong in.
Kum sawt gua, bang hiing khawm ding.
Tung sol hapi mual don ahing suo ta aw
Ngai aw namel in mu ing
Houlung kup pi’n tong ei dong aw ngainu.
Hing sawl ing, houlung kup pin
Hai bang ngah, lang namel mukia.
Sangga kei di’n nang lou ngal.
“Kamkei leh Saipii”
Page 11
kamkei bang jaitha hat.
Saipibang lungpi khual.
Saipi bang ah lung nem..
Kawi chiih Nam hitah, Zomi te hi e.
Nampi Lamkai lung nem
Genthei hasat khua tua.
Panpi ngai te panpi.
Kawi dang hi si e Zomi te mahi.
Khat leh khat mel mah jong
Tui bang gawm sah kia.
Ki-iit lout e ki itsah.
Kawi dang hi sih e, Zomi te mahi(zouzou U Z O).
2. Nam dang chii dang te aw
Kamkei I mu su phawng sin
Jah dia lawm lou gin ngai.
Jah sah sih un aw, sah leh khang ah.
Mite bang lung neu hilou
Mitebang tual that ut lou
Mite bang mel mah dei lou
Pasian nei Nam hi.Zou jou u z o.
“Phamlou Luonhii”
Phamlou luonhii nul ah, naubang kap2 mei ding maw?
Siel jatam taw loubang tul ah, Sawl bang in duong vul veng.
Genthei thuoh hen chiah naubang nang sang atai ngaih/
Lung sung daam maw hih,
Tasa’n jong kathuah jou nonlou,
Lung gel siem in la’n, sulhing hei kia aw ngai,
Hehing nem aw, tang ka lung juong, lung siet in.
@ Zokhua nuom a vangngai chingnou,
Kumsawt loubang tulpi dya,
Dei a ching bang kang tel sah.
Vang ngai luonhii bon daibang thei nai lou ah.
Tua saam bang khen nang luon hii nul kya ding vang.
Lai a nasang, na sealung oi nai ngai?
Siem bang hing ki leh kya ki nem ing.
@@ Kagen thei na kumkhua asawt tah
Simlei hinkhua tomkal sung ah ,
Lung nop kipah na kei ding umlou
Kulsii tang leng kei ding thua nuom tuom jaw va.
Kagen thei na te ngil tang, dam vai ngainou,
Khang 10 khang 100 kilet jong,kei ding vang,
Nang bang sese umlou simlei ah.
Valentine’s
Aw2 Valantine lieleh tang te ki nepna
Valantine’s jatam te kipana
Valantine’s khen kha te dya kipana
Khen khat te dya,lungjuon jatam siel a, naubang kana.
Va.. va… Valantin’s…
@ Kumsawt aleel ngamlou,
Lung sung kul phum leel na.
Chil a mel aki thei loute kithei na.
Page 12
Vang ki ngai loute mubang ki ngai na
Ki-iit loute annbang ki-iit na va…vaa…valantin’s
@@ Lung tup mual suoh na di’ah
Hanlung chiem na nikhua hi’n
Situi bang ki gawn a. mawng sing bang kikawi,
Senlai naubang kitop nah nikhua hi valance,
Simlei tung a ah mi jata’m hai bang angah lah uh.
P: Hing lam aw)2 kei lamtang
Tulai lam in lam khawm vai
Hing lam aw )2
N: Hing lam vang)2 lam khawm vai
Tulai lam in lam khawm vai
Hing lam aw)2 Hing lam aw..
N/P: Hing lam aw)2 Mang kang lam vai.
Hing lam aw, tulai lam in lam lam vai.
Hing lam oo)2 Khut le khut kit u in ken khai khawm vai .
Hing lam oo )2 Pupa lam in lam khawm vai
Hing lam aw)2, zovakhu kop bang in lam khawm vai.
Senlai naubang kitop nah nikhua hi valance,
Simlei tung a ah mi jat’m hai bang angah lah uh.
Kimpi gual te lung ki tuah in jaila’n awikhawm diei2 uh ,
Keile’n pi ding lie nulah, sing dang taw leng tah,
Kaki nepna pabang amual tah tuni’n.
‘Sing dang ang ah’
$ Sing dang ang ah, pah dia naki guon atai ngai?
Lunsung lengnu ang dang kawi ding hing phal sing e.
Bangpi sukhel, bawl khel, kanei ah nei nung sung atai?
Khat vei bawl khel, ngai dam um thei lou maw ching aw?
It luat man hi (Christian khat).
Sian mang laitan chi’a lung kim ah
Natun leh zuah simthu bawl vang.
Jalai a lawi bang thang sah.
Samgibang kehn ding mel inlawm lou
Tung sol ha le asite jong,
Sealung oi lou uh,
Kei ding hing pa aw.
$$ Jan mang akhang in hing bawm bang, khang thei lou in,
Panpi ding nei lou in, gam sda bang kavai maw,
Ngai nang chilou lie dang umlou e..!
Lung sung kup pi ding, ki-iit kingai lou ah pute tate mahi.
Khang lui puleh pate ngai na mawng ,
Bang ka law theilou.
‘Nama Chiang’
Namah chaing khankhua ding lung in gel in.
Genthei hasat si leh man natua chiang ,
Kawi e hing khua tua , hing panpi thei ding,
Na Zomi sisan lou ngal umlou hi.
Bang di’n tuah Nam dang phung dang ah
Page 13
Phei phung suon ding lung in nagel atai?
Tu in ki gel phan, tu’n ki ngai sut in.
Sim-le-mal nahei in, hei sun mun a na um jong.
Zomi sisan apiang, Zomi sisan hi ve..ve…..
Naang namin siet leh na nampi min sie.
Naa Nampi ki tawi sang leh, nang min phat na
Zomi sisan ut ah, hi thei lou jah lah.
kawi chii nam in jhong hing dei tuom siah
Natu natate khang son2 te.
kawi chi le nam ding hita Zomi sisan hi ve ve.
“Dam Sawt hen uzo”
Hun leh nite hing ki hei jel in.
kumleh hate puan bang hing tha jel.
Haibang i-ngah lah uh zoutawn (Jubilee)
Kipah le tha nuam ta in jaila’n oi va ui.
Damsawt hen, hing sawt hen uzo.
Sah leh hang simleh mal ah
Zomi sisan tuibang ki gawnm nah
UZO Damsawt hen hing sawt hen
Kum tawn tang tawn in.(Sian o lum bang hing sun)
2. Sah leh hang simleh mal lah ah
Zou tah hing pei khawm teng Jana salam.
Tung leng vate jong hing leng ta uh
Kipa na zouthau gin in Zokhuam athawn sah.
3. Tui suah giet a suang kul tang te aw.
Nahen kawl khaubang in sut ta un.
Sunggil kiel dant tate’nn ne un dawn un,
Zalen, daa gi’ng, ki iit loute ki-it, na daa.
Et lawm sang Zmite ki it na
Zou lei buh bang et lawm sang.
Lung khat tha khat a pang khawm uh,
Et lawm sang ,Pabang et lawm sang uzo.
“Halna Ngai ung”
Nu-le-pa ki tuah maw jieh in,
Inn sung jalen siang ta e
Hat tuam akhat leh khat ki tuah
Maw jie’n hat tuam ki khenta
Hat tuam baleh ngui siang ta.
Khang lai te gen siet na dim uh.
#Hal na ngai ung mangpa aw
=Inn sung leh hat tuam sung ah
Lim na mawng2 um thei lou
Inn sung leh hat tuam sung ah
@Van hagau siang thou aw inn sung , leh hat tuam hing veh kia’n
Hal na ngai ung mangpa aw, Inn sung leh hat tuam ah.
Hagau mite gen siet nan dim.
Hagau loute ki hagau sa.
Kham kawm2 in khua lai ah.
Pasian tah ka hi chin tang kou uh.(Mu ah pasian ta kahi chi atam)
Pastor ‘u’ ‘Pa’ Missionary te,
Nathu a limna um thei nonlou.
‘Vai hawm na nih’
Mangpa vaihawm na ni tuong hing tung ta.
Page 14
Sah leh haang a kitha kimat ki suam nan dim.
Sisan tuibang a luong tah( Nam khat leh khat ki dou)/sisan gun tuibang let tah
Paleh tapa ki dou tah (kithat tah.)
Nu aw pa aw nang hei a um
‘U’ leh nau aw nang hei a um
Ka mit mei bang jing hilou maw.
Mangpan amite chi leh Nam khat
Um lou in han tou siang
Van mite halelui ah chin ki kou in
Van mi loute sah e chinki kou2 uh
3. Tui buah sa lua kit thei la hilou
Tung salem vang khua gal indon2 vang in
Ngai in kakap2 vang in
Sul leh lou ding simlei tung
Simlei tung a sisan luan ta
Hun leh ni ki khel ni hita.
Thei bang sen
Thei bang sen chil avang ngai ching aw
Mubang hin ngai chim la nalawm2 ing e
Nichin nang gel nan, lung juon kham khan vei long ing.
Na sah min theibang ka law chim thei lou.
Luon hiii pum in.
Tun hei a vabang nei hei san atai? Ju-le-va bang a lal na vang khua kithei lou)
Inn sah inn hang te lung ki tuah maw vang,
Migel sam bang khen law ta maw?
Sa-le-dou gal mel maah, khuai bang hang e ngai .
Hei a um natai?
Sam bang khen lou sim thu amual jatam nei liep san tah maw
Chi leh Nam khat lou, Pianpi tun leh jua khat lou vang hi..
2. Jaan lai pempelep hing ham in
Sealung aleng in lung muong mawng.
Lung in hing phawng sah
Sabang itat na nun luite.
Lai dip adap in awm lai vei long e.
Nuai simlei tung a nang lou in ,
Guabang hing jou siang ngai.
Genthei kei ding kol ninou bang hing suo kia’n
3.Sealung gel in ken gel mawng e
Tunle zuah khat lou chii leh nam phung le tang khat lou vang
Pum khat thah khat a pang khawm dia
eleel simthu dou gal in ei khen ta maw?
lai a na sang thei bang hut a, tui bang luong mang ding.
Ki hel2 davai
Ki hel2 davai, ki jui2 dah vai,
Ki ngai dah mei vai o.
Ki del2 khang hunhi non lou,
Um maw tou maw,n nang kawi in
Ne maw dawn maw’n nang kawi in.
Hing dei sing, hing ngai sing,
Ka hiing lungsiet thei loupi.
Kei sang pal jaw ja in tam e.
Pite phun sea bang in aw sea tong sea ei ki ngee2 sa suo.
Ei ngai siem aw,
Lie lung mawl hing,
Mite bang kam siem thei jong hi sing.
Tang daang ka na nei tah.
Ei eng bawl2 dataw, lung siet in.
Tung sian hing guon lou jong hiva gel siem in.
Page 15
Sing dang ah nalai leng na .
Sien in hing guon jaw ta ten o.
Kei sang pal jaw pil leh siem.
Lung in hing gel2 dataw.
Nang dia ching jou lou hing,
Mihing lung gel ki bang leh
Kei jawng sing dang na sang siang
Pite phun sea bang in aw sea tong sea ei ki ngee2 sa suah.
Seroy lily
Seroy lily)2
Pah lah a pahoi pen.
Pah nam tui lah ah agim nam tui pen .
Namin lun in lawi bang thang chea
Nuai simlei tung ah , ahmijatam napah hoi lou di’n lai hin leng uh.
Jatam lung lai hei sa chea seroy lily.
Amual jatam liep a lily.
Singdang ang lai ah o.
Pheiphung suon ding kawi man hing phal lou e.
Manipur vangkhua sung ah o
Ami jatam nang, lou in muong jou lou, naang ngai in baleh ngui siang tah.
Sangaih in jong nang lou hing jou siang seroy.
Sul hing hei aw, Manipur vang khua sung ah
Hehing nem aw, navang ngai ah naubang kap2 ung.
Sul hing hei aw, Manipur vang khua sung ah.
Bangpi sukhel bawl khel kanei jong ei ngai dam in,
Sana lei baak)2
Naang vang ah Manipur vang khua,
Amin lun ah lawibang thang
Tuahei a vabang nei len san sawm e.
Kadei pen leh kangai sang pen.
Sing dang ah napah hoi mual ding hing phal sing Seroy lily Seroy lily.
Khapham dong lung in ngil siang seroy lily.
“Manipur”
1. Mite gam I et chiang ,
Amin lun in, pahbang in et lawm sang e.
A em sing seng, van a aksi bang atang sing seng
Sun-le-jaan khen ni um lou abang agam lei uh..
Anop tuoh dan, thupi’n lou pi sang
Pasian mite lung kituah a leng na gam
Manipur vangkhua sung lah.(Manipur gam sung abuai in abuai)
Meipi bang jiing den hilou maw?
Muikhua ajing chiang, kitha kimat kisat aw mau gin.
Taikhua avang jong, dalehkah aw mau gin…
Khat vei be jong lung nop na umlou.
Nopna aum thei lou,bang chin anuom ta deai,
Page 16
Manipur vang khua sung.
Manipur vangkhua sung,
christain mi um lou abang e.abuai in buai
christain kahi chia kitha kimat kho sat umlou
Manii gam leh Nam tawi sang ding dei na jieh hi bou.
Pile pu te sukhel vang e
Khangtha te e, tungsiang ham siet atai?
Itna nei in hagau, nei hi lei ham siet tang lou ding.
Gen thei liang vai um lou ding Manipur gam sung ah.
Naang leh kei ihi inam mol pui a hagau thuh leh lah Phuong ja ding.
Thudi dei in hausat nop sat dei in, leeng leh lal na, lam kai ki tu in.
Bang chin igam lei apa lun deai?,bang chin I gam anop deai,
Bang chin situi bang iluong khawm di wai?
Christain khat lung khat thatkhat apang khawm thei lou.
Hagau sung gil kiel ja in tam nalai e.
Gam-le-nam adia, dougal sat ding ja intam e.
Gam-le-Nam ngai nah sisan phat ngam ami sim seng lou.
Christain kahi chia, Belampu hoi ding mi khat jong umlou
Christ jal a hin na tan ngam mi khat jong umlou
Gam-le-nam lamkai hang san ding ja in tam e
Ma-nii nop sat ding dei in, leeng leh lal na dei in lamkai kit uh in
Ki thah kimat khaw sat na um lou.
“Bang chin saam jang…”.
1. Bang chiin saam jaang amual amang ta deai?
Bang chiin naang ngai amual amang ta deai?
Kum-le-haa te jong ki khel gam ta e
Simlei tung jong pian dang siang ta.
Nan leh naang ngai gimsih meibang theng theilou ngai
Sul le lou dia han lung na chiem atai?.
Lungtup mual suo joulou hig mei tang
Lungtup tuibang tung jou lou lai ah na sang, lai a nasang
Thu-khat dong dia
Thu khat dong ding ah, hing pei/kuon hiing ..
Sunggil kiel a, baah saam , nang ngai na’n
Lung lai meipi bang sa’n, theng thei lou..
Tong ei dong aw sen, a ngainou)2
Ei tawl dam san, lung lai nat/sat
Ei tawl dam sa’n, na- ang lai ah.
* Sealung gel in, gel thah kian)2
Maniih ang ding khual na jieh in,
Genthei lian vai, ja in tam hi simlei ah
Sealung gel in, gel tha kian,
Maniih adiing lung gel geel na’n
Lung sung dam maw, ja-in tam hi simlei ah
Bang thu, bang lah, jieh e? nei dong lou/ei dong oo
Bang pi sukhel, bawl khel nei ka tai?
** Sen lai naubang , ei pom kian
Gam mawng sing bang ei kawi kian
Senlai naubang in, ei top kian tu in jong.
Nahaa liim nuai ah, bual chim lang.
Sealung gel in, kei ding gel ooo
Manipur..
1. Mite Gam e et chiang.
Anop tuoh dan,Athupi dan..
Pah bang et lawm sang e
A em silsel,Van a-ak-si bang atang siseng,
Sun le jaan nikhua khen ni um lou abang , a Gam lei uh
Aw tuoh mun abaang
Pasian mite lung ki tuoh a leeng nag am.
Manipur Gam sung/abuai in abuai e
Meipi bang jiing den, hilou maw?
Muikhua ajiing chaing, ki-tha-ki-mat-ki sat aw mau gin.
Tai khua a vang jong, daleh kah aw mau gi’n.
Manipur vang khuasung.
Bang chin anop ta dieai?
2. Gam leh Nam a ding ah.
Dou-gal-sat ding, jaa in tam ee
Gam-le Nam ngai nah ah.
Sisan Phal ngam mi, ja in tam in sim seng hilou.
Christ jal a dou gal sat ding mi khat jong ah um lou e
Hin na tan ngam ding
Mi khat jong umlou hagau mi um lou/Manipur sung ah.
3. Gam leh Nam a ding ah.
Hau gau nei ah, iit na nei mi hilei
C,C,Pur sung buai lou ding
Christ kahi chia,Hagau nei mi khat jong umlou
Thu dih sui bang in, leeng leh lal lam kai ki tu in tha le-mat
Khaw sat na bei ta/ umlou
Churahanndpur vang khua sung ah.
Iit na sui in, hagau sui mi hi lei,
Gen thei leh Liang vai um lou ding I gam lei ah
Nang leh kei e hi atang thupha Phuong ja ding
Hi leh e gam hing palun pan ding.
Saturday, April 19, 2008
INDIA LEH BURMA A ZOU SUONTE TEENNA
INDIA SUNGA ZO KHOTE
01. Tuitha pang kuol a teengte:-
1. Muollum, 2. T. Khajang, 3. Buhsau, 4. Belpuon, 5. Sunchinvum, 6. Teikot, 7. Suongkuong, 8. Zoukhonuom, 9. Hiangtam(K), 10. Belbing, 11. S. Geltui, 12. S. Munhoi, 13. Panglien, 14. M. Tanglien, 15. Hiengdung, 16. Lunmuol, 17. Kullien, 18. Phaibem, 19. Zomun, 20. Khienglam, 21. Bohlui, 22. Daijang, 23. Tuibul, 24. Tuaitengphai, 25. Benazou, 26. Buongmun, 27. Suongnal, 18. Zahong, 29. Sielnah, 30. Khuongmun.
02.Tuivai pang kuol a teengte:-
1. Singngat, 2. Tangpizawl, 3. Sehngalzang, 4. Likhai, 5. Buolkot, 6. Hiangtam(V), 7. Zangnuom, 8. L. Kanan, 9. Behiang(V), 10. Behiang(H), 11. Suongphu, 12. Lunzang, 13. Tonzang, 14. Sielsi
03.Tuivel pang kuol a teengte:-
1. Mawngken, 2. Maukot, 3. Tuimangzang, 4. Muolzin
04. Tuila pang kuol a teengte:-
1. Hiengmuol 2. Munpi, 3. Zabellei, 4. Allusingtam, 5. Sabuol, 6. T. Hangnuom
05. Mawngkai pang kuol/kimvel a teeng te:-
1. Aina, 2. Leitan, 3. Lungshai
06. Tuipi pang/kimvel a teeng te:-
1. Milongmun, 2. Saite
07. Tuining dung/kimvel a teeng te:-
1. Tuinuphai, 2. N. Khuovung, 3. Tuining, 4. Zomi Zion, 5. T. Vajang 6. Khaimunnuom, 7. Sangaikot, 8. Kuvan, 9. Saiboh, 10. Zobethel, 11. Gangpimuol, 12. Khuongkhaizang
08. Gunpang kuol/kimvel a teeng te:-
1. M. Khaukuol 2. Khuoinuoi 3. Telsalzang 4. Singheu 5. Phaisan 6. Khuongkhai 7. Old Khaukuol 8. Sugnu Zoveng 9. Singtom
09.Kana luipang/kimvel a teng te:-
1. Gelngai 2. Salem 3. Paldai 4. Sachih 5. Khuolien 6. Muolnuom 7. Kathuong 8. Phuoikon 9. Zangdung
10.Lamka khuopi sung a ZO tate tenna veng te:-
1. Lamka Zoveng 2. Zomi Colony 3. Manniang khuo 4. Hiangzou 5. New Zoveng 6. P. Kamdou veng 7. Tuibuong 8. Zomunnuom 9. Biulalane
Tuoleh adang dang:-
*Imphal (Phaipi) * Shillong Happy Valley *Dimapur *Guhawati *New Delhi.
BURMA OR MYANMAR GAM SUNG ZO KHOTE
01.Tamu myo kuol sung a teeng te:-
1. Tamu Zoveng 2. Tamu Namasongh 3. Tungkyaw 4. Phailien, 5. Yuotha 6. Lalliem 7. Kanan 8. Khampat no1. 9. Khampat no3. 10. Nang ka theih 11. Buongkung (Nankhaukhau) 12. Tuikhal (Chawdawzyichen)
02.Kaleymyo kuol sung a teeng te:-
1. Kaleymyo (Penglong Kuat-tit Veng) 2. Kaleymyo (Tantada veng) 3. Tazyi 4. KanOo 5. 55-mile, 6. Muntha (Showphyuzyichen) 7. Kuonglien (Phayazyichen).
03.Tonzang zo khuopi kuol sung a teengte:-
1. Tonzang 2. Phaitu 3. Lungtah 4. Khamzang 5. Sehshi 6. Thauthe 7. Phaidim 8. Maulawn 9. Likhan 10. Madam 11. Ponpi 12. Khiangkan 13. Sekang 14. Buolkuong 15. Vanglai 16. Khuoivum 17. Chikha myo 18. Aisi 19. Phaisat 20. Bizang 21. Haipi 22. Gampum 23. Buongmuol 24. Sielmei 25. Nahzang 26. Denlhakot 27. Thuombul 28. Senam 29. Langphun 30. Talzang 31. Anlun (Phultuon) 32. Gelmuol 33. Khienglam 34. Sielthaw 35. Singtum 36. Tuigiel 37. Zopem 38. Tanzang 39. Sielthawzang 40. Lamthang 41. Tahla 42. Phailien.
04.Teddim myo sung a teengte:-
1. Teddim 2. Salzang 3. Tahzang 4. Lomzang 5. Gelzang 6. Gamngai 7. Tuolmu 8. Mawngken 9. Bumzang 10. Khuodai 11. Kakgen 12. Zozang 13. Gielchien 14. Muizang 15. Thangdawn
05.Tuoleh a dang dang teeng:-
1*Kalewa 2*Maymyo 3*Mandalay 4*Tachileik 5*Lyawkaw 6*Yangon(Rangoon).
LAA /SONG
ZOU LAPITE
Zou pupa ngeina bangin Nopni Dani chiengin tawndan (custom) dungjui in hunte akimang jel hi. Tuachi mabang in shini manni chiengin lapi akisa jel hi. Zou sung a phung-le-tang thei phahtan a lapite tam anei a bang ahi.
Tamteng chi lou adang zong a um ding a tuate pen custom bu siemphat kia hun ah kim zawsem a tel sah chiet ding tup leh ngim ahi.
Manlun/Mantuong/Milun/Mangson/Hangvung Lapi
Source: Upa Suankhanmang, Chief of Tangpijol
1. a). Ka pien masang a mi singta aw eA pieng lah mi umlou e
b). Luntawi khang tembang kileh ingTung chieng vangkhuo sat ing e
2. a). Mimbang pien chil nuoi lenkul hongLuntawi tang kamkei hi’ng e
b). Siel siel tang e, nuoi lenkul ah lunminSuon diing umlou e
3. a). Dou muolpi bang zung nei ta’ng eLawla mang tunnu hi’ng e
b). Lawla mang tunnu hi’ng eKa hu’n kam muol sem aw e
4. a). Guol khawilou jang sangeu aw eKasanglai ah nou keu e
b). A laan nam zing zu’n lel eKieng la’n lei dou in lel e
5. a). Tuh in kathau luong neng aw eKhal in ka kai lieng neng e
b). Tuh a kaneh limzaw maw eKhal a kaneh lim jaw maw
Mate Lapi
Source:Pu Thangchinsuan from Pu Genchinthang
1 a). Ka lamlou kimong suon e;chieu lumsuong za chieng ing e
b). Ka dip lou kimong suon e;Nam za bem in siing ing e
2 a). I sak suong khoupi nen ah;Sang tel hon sing bang sieng e
b). Hang kuonva aw, u-le-nau awHah tangbang nawn tahlang e
3 a). Theibang sen in sang gan’ng e;Tang sanga siel in huoi e
b). Tang sanga siel in huoi e;Lie sangga tang in huoi e
4 a). Ka han aw, ka han aw e;Tulta na sawl zing nuoi ah aw eNgalkhuoi hang toh ka bang e
b). La khen hu khak la, Pu Mangsonte lapi
5 a). Tongchiem tang e; Tongchiem tang eKa zua batlei tongchiem tang e
b). Kazua batlei tongchiem tang eJang a pehsik ka zua kaih tuongtung na e
Siellai Mate (Khuongmunte) Lapi
1 a). Zou zing kai chi chiei nuoi ah e;Muonvon hangkop in lang e
b). Kop in lang e,phung toh lou in;Lentu sangmol a suong e
2 a). Sang a nam kim ka simna aw;Kot gawl phuiguo zing aw e
b). Kot guol phuiguo zing aw e;Sawm siel in ken va la’ng e
3 a). Ka tun kha kie Zalmang melma;Se tang siensung nim aw e
b). Se tang sien sung nim aw e;Khomuol chieu lumsuong aw e
Munluo Lapi
Source: K. Munluo
1 a). Van jang ah mungbang phut ing,Suonngtui ah vangkhuo sat ing
b). Ka aw khi ka chiendal toh luo khomang tou ing
2 a). Khosah muontui kai zawl ing;Pa tang ah zin bang tut ing;Han ningtui in bawl ing
b). Ka tun sawl leh ka han sawl,Kot gawl ah hanmung phut ing
3 a). Sel godaw pa tangtung ah;Chiendal patbang sai ing
b). A tui nah ah ta luong;Han ningtui in bawl ing
4 a). Noun a zilziel,noun a zilziel;Tutthang nap u noun a zilziel
b). Thang na zilziel;tahng na zilziel,Tutthang nap u thang na zilziel
Dohmul Suontah lapi
Source: S.Lienkap
1 a). Mi zua dei teng ka zua in deiva chi’ng e
b). Sanglien-sangneu, Zua dei aw, muol ah suo’nge
2 a). Mi tuun dei teng ka tuun in deiva chi’nge
b). Siel leh sawm tang, tun dei aw; sumtuol ah tuo’ng e
Phiemphu Lapi
Source:Phiemphu Khangthu Sutna
1 a). Sumtuol simsing gil phut ing; kot gawl sik leh suong san
b). Phai khuo ah ka ninu in; mabang amna’n hing nei
2 a). Ka sawm siel zinbang kha’ng; Tuonglam kawm khat khahna
b). Phai khuo ah u-le-nau in; mabang amna’n hung nei
3 a). Kawl ah lawi leh siel thuo’ng; Veita mang leh khau thuo’ng
b). Kotgawl a tulta pi aw; Lailu tawm bang kikat
4 a). Lapkhuo bel bang suon ing; jangta loubang kawm in
b). Jangta loubang kawm in; jangtawi ka guikhau khi’ng
5 a). Chinthu pha ka dei man in; Sihsiel ah chinthu kha’ng
b). Sihsiel laltang lal dei aw; Tuonglam mabang ki-am
6 a). Mi pu von ton ningzou aw; Thang vahpi’n tuongtunna
b). Ei pu von ton ningzou aw; Aisa leh sietlai hal
7 a). Kamsan lai ah lal mi vanawt ta’ng, Tuong ka tuna suilung tailou
b). Tuong ka tuna suilung tailou, Ka senguol toh khomuol ah suo’ng
Lienzaw Lapi
1 a). Ka tun tawi in sa kamkei bang hang ing e
b). A muol tangtawn lailuong suobang awng e
2 a). Sunni tum kuon zuopa tang a, Dou tunnu naubang kap e
b). Kapkap lou aw Dou tunnu aw, Dei ang zallou diing hi e
3 a). Tung pasian leh ka nuoi ziin in, Hei in chi e,hei ing e
b). Hei in chi e, hei aw e, Sian aw hing awita ve aw
Samte Lapi
Source: Nengkhenthang
1 a). Chimtui ah kamkei’n khuo sat ta’ng,
Tutom phohbang ling nei e
b). Tutom phohbang ling nei e
Khang vaimang in suon la e
2 a). Hau vah sie dong ta’ng e
Chimtui Haumang nu hi’ng
b). Chimtui Haumang nu hi’ng e
Von mang tawi toh lawm sa ing
3 a). Ka kieng mang khat a khang aw e
Phungchin in lai ah sie
b). Tung solkha khat a khang aw e;
Alsi lai ah sie e
4 a). A sa lapsa, gam khisa lapsa khu’ng
Aw khi sietlei a ka vaw;dumpuon kammei ka vah
b). Sah chieng vai tuibang kangta e
Lum suongpi nawh vang chi nawh la e
5 a). Suong tou ta’ng e, suongtou ta’ng e
Thang muolpi toh kim ing e
b). Thang nuoi ate’n ung demlou aw
Ka kawlsa ma ngai ing e
6 a). Chimtui Haumang nu hi vang e
Dumpuon phielpi in nei ing
b). Huolsa in gawl kan ing e
7 a). Huolsa in gawl kan ing e
Khang vaimang in nawh lel e
b). Khang vaimang in nawh lel e
Lipi lai a mang hi’ng e
Taithul lapi/Kamkhuol pawl lapi
1 a). Leidouna tuol laitah ah
Chinthang lui mung bang khup
b). Kanung ah gubang ei tawng
Ka maa ann leibang ei lha
2 a). Laichin laukha ngai zawte’n
Lai hen laukha ngaizawte
3 a). Sawn aw na min thang taluo
Na phelgo tawi thang taluo
b). Na tawi a saibang ka sat na’n
Lenna zawlbang awng e
4 a). Ka than a mel na mahleh
Innhang shikuong a ka tha
b). Innhang shikuong a ka tha
Lalluong huoisuong vumbang
5 a). Tung khopi leh ka chiendal te tang
Tung khopi sang ka chiendal na gin zing
b). Nunthei san leh awkhi leh tang
Nunthei san sang ka awkhi na san gilzaw hi
6 a). Ka zuo sangtha phala tang e
Keima lalhen tamzawta
7 a). Muolzin nahneu lailah tang e
Ka sumtuol ah tong siel lien toh giebang zop ing
b). Giebang zop ing, phungchin tai e, sietlei tai na e
8 a). Ngahnu lammuol sangnel ah, ka namtem le san siel e
Ka namtem le san siel e; sansin zel e eng sel e
Innpi Hangsing Lapi
Source: Hauthang New Bazar
1 a). Sietlei pahbang ka mom in; Tun leh ka zuo kie e
b). Ningtam ka guol nou in
Chin hau pahbang aw khi pil tangbang the
2 a). Khokhang gunlui pieu jang ah; Lal kap piel bang del ing
b). Ka langlam leh guol langlam; then jang ah kop in khi’ng
3 a). Ka gal a khongsai paute’n; Ka lamlou vuisai ngen e
b). Ka lamlou vuisai ngen e; nang neilou albang da’ng
4 a). Buoltui a ka vei mun ah; hau mi sing in um ung
b). Hau mi sin ing um ing e; Naw lel tumte’n um ung aw e
Thangsia Pawl Lapi
1 a). Kang thal lungdei a ka leidou kawmpal a kuoi
b). Ka guo bat phu ka zon in pasal kop ding bang pua
2 a). Ka tun aw in na hiei, tun liengthei inna hei maw
b). Zawitui ka pa ang tung ah, katha meh bang zong la
Phuolva vengtot ka bang
3 a). Ka guollai ah phuolva vengtot ka bang
Hauta louna khaimu bang ka tong.
Pula
1 a). Kamkei lungkuong muoltang tawn ing
A zaulai ah, va hon mubang del ing
b). Ka guollai ah e, Phuolva bangtot ka bang e.
Source: T. LamkhothawngSecretary, Taithul Phungpi Organisation
Minvah Lapi
1 a). Ka seinou in sangga’ng e
Sangchih sumlu vel ing e
b). Sangchih sumlu vel ing e
Kamkei hang in siing ing e
2 a). Khat in pieng ing e
Ni-thum sang kiging zawng e
Lal ka hen tuong in tun’g e
Tungnung Lapi
Ka phung Tungnung guol tung ka tuonna hi eKapu Genthang jang lawibang thanna hi eKa hu’n sem e, thangvan lai keh in kieng e’Ka nawna lenvui ka kai sakngaw hi eTung tuon tang siel ka gaw kumluong pellou e
Tungdim Lapi
1 a). Shing ka den, shing ka aw e; Nantal diing a shing ka den
b). Ai ka den, ai ka den aw e;Phudil diing ding a ai kaden
2 a). Nantal na haantuol zang ah, sielching naupang tang laam e
b). Va luiluong leh va hanha in; Ka suong palva’n bawm e
3 a). Nawp khopi leh thawt khopi ama ni ka saikah e
Ama ni ka saikah e; chieutui lunlai a, a paupen ka tha
Ka thu lunlai ah, a hangpen ka man e
b). Zou daw ka pa tangtung ah lalhen bel bangtou ing e
Hing kai ing e; a sausuon sung khuoi bang a lun e
HAN LA
1 a). Ka zuo in tang ngalliem hi’ng e
Tang ngalliem in namtem masuon in doudal vel ing e
b). A mi zalai ah e, phuolvapi toh ka bang e
2 a). Sa kamkei bang a muol-tang tawn ing e
b). Lengtu khomuol zil bang ling e.
3 a). Thalning thawlthot zang phuolva bang leng ing e.
Zang phuolva bang leng ing e,
Va hou mu bang a zau lai ah del ing.
b). Veitu um muong suon guobang awng ka guollai ah,
Phuolvapi toh ka bang e.
»Login or register to post comments
ZO LATE GUOLNOP LATE 55.Submitted by administrator on Mon, 01/28/2008 - 8:19pm.ZO LATE
GUOLNOP LATE 55.
Tulâitahin bang a nuompen
a) Tulâitah in bang a nuompên di’am?Zuolam lênsielki leh khuong nuom e.
b) Zuolam lênsielki leh khuong nuom,Zin lâilen kâl tâng bang dam nuom e. -ZOLA no.119&9956.
Leidi Namza
Zolei luong singlêl dawn ah e,Leidi leidi leidi namza,Leidi namza pahnamtui,pahnamtui tui pahnamtui aw e.
Muol dawn tumtai guol duongaBang leidi leidi leidi namza,Leidi namza pahnamtui,
Pahnamtui tui pahnamtui aw e.-ZOLA no.19657.Tuni’n lâmlei, zîngchieng lâmlei,
a) Tuni’n lâm lei zîngchieng lâm lei,
Thâichieng lâm nawn,Thâichieng lâm nawnlou ding lanu,
Lanu tangvâl hounuom ngainou lawm,Ngainou lawm e ngainou lawm aw e.
b) Na lâm aw nelkâi,kei hing lâm vâng,Kei hing lâm vâng na lâm aw nelkâi,Sânnelkâi aw,Sânnelkâi aw e. -ZOLA no.20
458. Ngai ing e,kei zong peita’ng
a) Ningzu aisa ka ngailou e,Senkhawl limlai,senkhawl limlai,Senkhawl limlai ka ngai e,Ka ngai,ka ngai,ka ngai lawm aw e.
b) Ngai ing e,kei zong peita’ng e,Khuomuol siel bang,khuomuol siel bang,Khuomuol siel bang ka suo hunta lawm,Hunta lawm e,hunta lawm aw e. -ZOLA no.20
359. Zu ka dua) Zu ka du ka du aw e,Tuhtupi bang,Zu ka du dawnpêng ka kuoikuoi e.
b) Sa ka du sa ka du aw e,Zângkâmkei bang sa ka du,Muoltâng ka tawntawn e. -ZOLA no.11860.
Tulai seinou khannuom na ve’n chie
a) Tulai seinou khannuom na ven chie,Tulsing khongma asing panamatui,Athumna zong sing namlien aw e.
b) Kou khanlai in tulsing khongma chin khat in,Tengkhat makhai kallou in,Kaithiel tuontung namvaw lai ung e. -ZOLA no.11161.
Lawm e lawm aw e
a) I chiemna na thei kei leh aw Nienghoite sien,Nienghoite,Nienghoite,Nienghoite siensung,Kawm a,maimit lekai a i chiemthei nang,Lawm e lawm aw e.
b) Thei nang e tulsing palkawm,Tulsing pal tulsing pal t ulsing pal kawm,Sanuoivom ngam na’ng lawm e lawm aw e. -ZOLA no.19962.
Ka ngainou toh gi bang khenta’ng
a) Ka ngainou toh gi bang khenta’ng e,Zuondam zuondam zuondam huikhi’n,Zuondam huikhi’n ei sem lou zen,Ei sem lou zen aw.
b) Ei sem lou zen aw manaw munzang,manaw munzang,manaw munzang,Leinuom ah nang na khawl aw,Nang na khawl aw lawm. -ZOLA )no.19763.
Tuoi Mânnieng
Lâmlâm leilah I lâmkîl zawl ahdei toh,Dei toh,dei toh lâmkhawm,Dei toh lâmkhawm zaidei tongsân nuom,Tongsân nuom e,tongsân nuom aw e.Tongsân sânnuom sânchimla’ng e,Sênsân kei ngainou sênsân ngainou,Sênsân ngainou tongnuom tuoi Mânnieng,Tuoi Mânnieng e,tuoi Mânnieng aw e.89.
Ka lungzuon aw
a) Ka lungzuon aw Kângtui vâimângKalemyo dung ngâi in ka ngâi e.
b) India leng tampi mu’ng e Ava lâi a, Tamyo tuong aw e.90.
Tun simthu lou vaimang simthu’n
a) Tun simthu lou vaimang simthu’n,Doulai kullu ding aw zuong veng e.
b) Kei aw zuong veng nasing nuoi ah,Limlien gammawngsing aw ei sel aw.-Zola Sânnêmla no.1091.
Lentukuom tongluong ngainou leh
a) Lentu kuom tongluong ngainou leh,Huikhi tham lan limthe khuon,tullim nuom aw e.
b) Muoldawn naneu huikhi thamlan,Sunni tumkuon tuldang lem silsel nou bang e. -ZOLA no.35992.
Chieutui limlien tuonglam lai a
a) Chieutui limlien tuonglam lai a,Tuoilou ngalliem zuomin siel,Tun min va lou khata’ng laizom aw.
b) Thangvan tuonglam lummei kisung ngai hemlaw,Khimzin ka zalmang bang chie tuoi aw.-Pu.Gouzapau-ZOLA .36493.
Pheiphung suon lenmuol na kal tai maw
a) Pheiphung suon lenmuol na kal tai maw,Maimit suon kuitung nawn sing aw e.
b) Sunni tum kuon galkhuo don leng,Nung sulle ngai melmu thei sing e. -Niengbawi-ZOLA no.36894.
Nung leh ma ngaiteng siel dinga
a) Nung leh ma ngaiteng siel dinga,Sielching gamguo bang ka hin aw e.
b) Gamguo bang hing heina melmang,Pham leng lenzawl bang zang ta zaw’ng e.-Pi.Noukhancing-ZOLA no.37595.
Tun toh kai lou zuo toh kai lou
a) Tun toh kai lou zuo toh kai lou Lunmun a,Phielva bang ka lam kei aw ngalliem,Kei aw ngalliem aw.
b) Ngalliem vontawi tang suon zanglou,Pheiphung suon duoi kei aw ngai,Kei aw tang ngalliem. -ZOLA no.379KI-ÎTNA LATE (KIDEISAHNA LATE)70.
Eiteng liliei i vângkhuo ah
a) Eiteng liliei i vângkhuo u’ah,CingKhup Ngambawmte bang hihai e.
b) CingKhup Ngambawmte bang hihai,Thanghou Liendoute bang hihai e. -ZOLA no.3571.
Eiteng liliei gi bang khen ding
(a) Eiteng liliei gi bang khen ding,Daw-ai san lei pha ke’n te maw lawm.
(b) Daw-ai san lei pha ke’n te maw lawm, Bu-al ziet in khen ke’n te maw lawm. -ZOLA no.8872.
Eiteng liliei gi mawng bang kikawi
a) Eiteng liliei mawng bang kikawi,Zingchieng sam bang kikhenta ding aw e.b) Zingchieng sam bang kikheta ding a,Muolchin sanga donleng ding aw e. -ZOLA no.8973.
Zota vontawi piengsawn seinouguol
a) Zota vontawi piengsawn seinouguol,Tong kituoh zodamtui bang luongkhawm lei nuom e.
b) Tui bang luongkhawm lungkituoh mawng bang kikawi,Damtui a zal limnga bang lawmkhawm lei nuom e.-Pu.GouZaPau -ZOLA no.35774.
Tulai seinou Sien chinthu ka awi chia
a) Tulai seinou Sien chinthu ka awi chia,Awina bieh-inn kailou a,Tulta nuoi a lengkhawmte aw e.
b) Tuon-a pupa kou ka khanlai un,Ningzu ne taikhuo kival a,Guol toh lenpuon kizawng ngamlou e.
-ZOLA no.11275.
Minthang thuongvum chieutui dingmuol
a) Minthang thuongvum chieutui dingmuol,Galdot lentang nou toh kilawm eb) Minthang vaitui luong dieldiel leh,Khangggun tuipi kingai lou ding maw lawm.-Pu.GouZaPau -ZOLA no.358
ZOU CUSTOM (ZOU-TAWNDAN)
ARTICLE 1 ZOU HING KIPAT NA
Tanglai in Pu Zou hah le suan Pasal thum Songthu,Songza leh Zahing ana um uhi. Amaute KHUL kichi leinuai gam ah ana teng uhi. Nikhat tung gfam hing mukhia in khum tunggam ah hing teng ta uhi.Amau suongtu Zou minpuo in Zou chia ki min vaw in, a ten na gam uh jong Zougam chi in ana min vaw uhi.
ARTICLE 2 ZOU KICHI TENG
Zou pu-pa ngaina leh tawndan a tawn Zoulai pomte Zou ahi.
ARTICLE 3 SAKHUO/BIEHNA
Zou tawndanin sakhuo/biehna pen thupi hi, sakhuo /biehna kisuhsiet sah a um leh tam naei a bang a liau ding ahi.:1). Zouta leh Zouta kikal ahileh Zubel khat a ki innlut ding2). Zouta leh nam dang kal ahileh : Sielpi Salam leh Zubel a gap ding ahi.
ARTICLE 4 LUONG-LEH-BAN THU
Zou tawndan in zongtaleh phataleh luong leh ban ki kham na thu ah aki bang chiet hi. Luong man bei koima a um thei sih hi,Luongman jong tuomtuom in aki khen hi.
A) LUONG MAN KHUT KHIEL BAN KHEL TUNGAH
Mi khat in tup lou pi in mi khat va that kha ta leh khutkhiel ahi.Gentena in mi khat in gamvah na ah mi khat sa mu a mu in ,kap kha ta leh ,tuoma bang in hiem,thau hasuo in kaplum kha ta leh Tuolthat hilou in KHUTKHIEL ahi . A nuoi a bang in a liau ding hi.
1. Zubel khat 2. Innpi Sap 3. Puondum khat 4.Zubel leh salam in Hiemkham a bawl diing. 5.Sielpi nga a liau diing.
B) LUONGMAN THEI NA TANGSA
Mi koi in jong thei na tang sa a mi luong a lah leh /atha leh a liau ding a ting a Art no.4 (A)1234 bang ahi ding a ,tua bante ah Siel Kengding Sawm(10) a liau ding hi.
(C) KHUT KHIEL BAANKHIEL LIEUNA
Mi khat in Khut khiel baan khiel in mi khat va su kha ta leh/suliem kha ta leh a liem pen kem in a khoi ding hi.A damchieng in voh khat in haa hawna a bawl ding hi.
(D) KHUT KHELBAANKHEL SISAN KI SUO
Tambanga sisan ki suona ah ,a khut haa masas penpen a maw a ngai ahi, A ma pen in Innpi ah salam a satding a Siel Khat agap ding ahi.
(E) TUP MAWNG A MI THA SAWM KHUTKHEL HILOU A ,SHI ZOULOU
Mikhat in mi khat ka hing that ding chia hiem/hei ,thau a akap a asijoulou a um leh tam a nei a bang a lieu ding ahi.(ashi tah leh Art.No 4 (B)bang bang ahi diing hi).Article No.4 (A)1234 ahi diing a, tuabanah Siel kengding Nga (5)a lieu ding hi.Tuabanah a dam masang sie a enkol ding hi.
ARTICLE 5 KITENNA
A. NU-LE-PA KITENNA AH A VAIKUON LAMTE LEH A HAKHE LAMTE BAWL DING TAMBANG AHI:
A. A kuom lamte bawl ding :
1. Zouta numei man Sielpi 5 (nga) ahi, Moupui ni chieng a siel khat tei tei sun ding. (Koima’n man-le-muol thu ah sielpi kengding akal thei dih ding hi.)2. Pu- sum : Moupui ni a numei in pu-te pieh ding.3. Sa-beng puohman: Sabeng pawnu pieh ding.4. Thaman/Thataanman : Bangkawpa(Thalloupa pieh ding). ( Tampen apoimaw mama ahi, mi-le-sa hina chiemtena ahi). ( Siel Nga ban ah koiman man lamkai a genthei sih ding hi.)
B. Numei lam te bawl ding.
1)Sumken: Siel khat ken sah ding2) Tunsa luong/hou khat,a phui kim in a pei ding.
C. Vanken ding te :
(1) Phoipi/kaantha khat,(2) Puondum khat (Sabeng sin jong setthei)(3) Singkuong khat,(4) Tuibelkhat,(5) Seu leh Nam (Sabeng puoh na jong setthei)(6) Tuu leh Hei.
[Note:Thei ding leh jui ngeingei ding:
Mou pui ni in tam a tung ate chilou van dang ken thei ahi sih a, ahin sung-le-pu, tu-le ta akilungsiet uleh moupuijou ni bangjat nua ahei khat chieng in ITNA SILPIEH Niihteen puonsil leh Inn-le-lou tan aki pethei ding uhi. Ahin tamte Mou Vanken a tuot ahi sih ding hi, Itna silpieh ahi jieh in. (Zou Tawndaan in mou in kinuaagen ngai lou hi.) Zou tawndan in mou puina leh mou haahna ah Innsung Dongta a mawpuohna nei lou , koima dang a kihal thei sih ding hi.]
C. KAAN MAN (U-TE KANMAN)
Numei in a U numeite sang a pasal anei masah zawh leh U kaan man siel khat a U upa/tah pen kung ah a pe ding hi.(Ahin U-le-nau aki lungsiet dandan in nih teen puonsil khat jong ahi thei hi).
ARTICLE NO 6 : KI KHUL
Zou tawn dan in pen ki khul ki deilou hi. Ki-khul dan tuomtuom a um a khumte ahi leh:
i) Pasal in a zi a khul leh a lieu dingte (Numei mawna)
1). Sielpi khat,2). Salam a sat ding,3). Innpi sap atawi ding,4). A zi ken teng a le kia ding,5). A man a piehsa teng a tham ding, a bat nalai a um leh zong a hit/pieh sieng ding.Ahin Sisan pal nailou ahi leh a man a bat nalai teng mai/bei ding hi.
ii) Numei, Pasal mawna bei a ki hing khul thu:
Pasal/Numei in mawna nei lou a Azi/Apasal in ahing khul leh Pasal liau ding te:
(i) sl.no 1 tellou a adangteng leh Sielpi kengding guh(6) a liau ding hi.Numei in a Pasal a hing khul leh Art No. 6 (C) na ban ah Sielpi kengding guh(6)a liau ding hi.
B NUMEI NAUNEILAI A KHUL AHILEH
(1). Naunei lai a khul ahi leh anu’n kumthum a kep ding,(2). A nu’n a kep sung a dammaw hittan atuoh leh a pa’n maw apaw dinga shina -manna a nei leh a nu’n maw paw lou ding(a pan bang ma agen thei sih ding),(3). a pan a nau alah chieng a sielpi thum a alah ding.
C Numei in Pasal a khen leh a liau ding
(1). A ken teng thaam ding(A pasal inn a apuoh teng),(2). A man ki pesa teng a le kia ding,(3). Zu-le-sa kine teng bei ding
Art. 6-D. Nu-pa hilai koijong natna hoilou (Kilawsawnthei) vei/nei chia a kithei a, ahileh aveilou/neilou pen in a khenthei a, tambang thu ah Ki-Aahguol-Khen ahi ding hi.(Achetna a um ngai ding ahi.)
ARTICLE 7. TAWNKHIEL LEH ANGKAWM
A. Pasal in mi Zisa tung a, atawnkhiel leh a lieu dingte :
1). Siel kengding khat.2). Zubel leh Salam3). A tawnkhiel pa tawh a kiten uleh man-le-muol atha a gen ding.4). A tawnkhiel pa zi neisa ahi a, a numei in akhen leh a pasal khen a ngai ahi ding a, Article No. 6 na zah ahi ding.
B. Tawnkhiel leh Zawlgai:
Pasal in a Zi dei ngal a midang tung a, atawnkhiel leh :
1). Siel kengding khat.2). Zubel leh Salam3). Sielpi khat, a kengding, a dang teng a tung a Article No. 6 B bang ahi ding.
C. Pasal shinua chieng a numei:
Numei pen a pasal shinua chieng in a tu-a ta, ama vui ding amuon ngamlou a ahile a nua ah apeithei hi, tuachia ama a peitah a, ahile man-le-muol kile, khulman leh adang dang bangma genthei ahisih hi. Numei koima’n a nua a pei teiteiding in a notthei sih ding hi.
D. Zi laahsah(Pasal in mi zi a lahsah leh a lieu ding hi):
1). Zubel leh salam.2). Siel kengding khat.3). Numei manteng a pasal masa lang a, a peih/le ding.4). Innpi sap a tawi ding.5). Azi tha man-le-muol gentha ding.
E. A pasal luitoh akiten kia leh:
A tung a (D. 3 na) pen a le kia a, a thugente a vaah ding hi.
F. A pa’n koima toh a kitensahlou leh:
Apa’n ka tanu tambang a mi mei ahiei, phungkia a man-le-muol gen kiakia zumhuoi leh thang huoisa a ka voh ann pemai heh chia inn a, a umpi leh a tanu tung a man-le-muol ana nehsa teng a tanu a lahpiehna pa kung ah ale ding ( A pasal nihna pa). Ajiehpen Zou tawndan in sum-meet (Flesh trade) tangtah a kham ahi. A pasal nina in sum sen teng a genthei sih ding.
ARTICLE No 8: NUNGAH LEH TANGVAL KINGAI A KI TEEN LOU ULEH
Zawlgai:
1) Sielpi kengding khat.2) Zubel leh Salam.3) Innpisap a tawi ding.4) Nau a nei uleh Article No. 6.2.
ARTICLE No. 9 : NUMEI TOH SUOL
Numei utloupi a pasal in luppi (Pawngsuol) leh tambang a lieu ding ahi: Numei pawngsuol sawm: 1) Zubel leh salam.( 2) Innpisap a tawi ding. (3) Siel khat. 4) A suolzou leh Sielpi Nga(5) a lieu ding hi.
ARTICLE No. 10 : MOU LUO
Pasal nauzaw in a U zi a luo a, a kiteenpi lehmouluo man a sungte kung ah sielpi khat a pe ding. Ahi’n a likungsiet uleh zong, akingaidam thei uhi.
ARTICLE No. 11 : TAGA KHOI/KEP
Naupang a nu-le-pa’n a shisan leh a gamluo dingte’n ala ding hi, ahi’n a pute kung a, a um utleh a ut tantan a um thei hi. Dammaw-hittan a tuoh leh a gamluote’n maw apaw ding hi. Vahman a um sih ding. A pute inn a zinei-tanei thei tan a kep leh puondum leh sielpi khat in a innkawte’n ala kia ding uhi.
ARTICLE No. 12 : ZAWL TA
Zawl taa mawng mawng a pute’n kum thum a umpi ding ua, dammaw-hitaan a tuoh leh a pa mawpuoh ahi. Kum thum a chin chieng in a pa’n Sielpi thum in a la ding hi, a dangte Article No 6 B.2 bang ahi ding hi.
ARTICLE No. 13 : MEISIE
Pasal in mei a sie leh :1) Suonman kichi siel khat ( zang kaa-man) a zipi nuate kung ah a zitha ( numeinu) in a sun ding.2) Ahi’n pasal in a zi a khul leh Article No.6 a bang a lieuding ahi.
ARTICLE No 14 : GOULUO (Heir)
A. Zou tawndan in ta-pasal masapen in gou a luo
C. Ta U-pa Mawhpuohna:
1. Nu-le-pate keem diing hi.2. Anaute zi-le-ta aguon chiet diing (Siel khat a alei diing)3. Amaute a inntuon diing.4. A sanggam numeite zousie a mouhah diing.5. Ama hainet sunga pa-pa ngeina banga sa-lu amu leh zu theikhuong toh adel diing.6. A sanggam numei/pasalte leiba-thangba, lieu-le-paan, thubuoi-labuoite tungah mawpuo ahiban ah siemna-zilnate ah zong silbangkim ah mawpuo ahi.7. Nauzaw in a inntuon masang a nei-le-lam a muting kei a ahi achi thei sih diing.
ARTICLE No. 10: PHUNGKIA
Numei in ta-le-nau neita a, apasal shinuo a, a phungkia leh a pasal toh a damlai ua inn-le-lou, nei-le-lam tung ah thuneina a neisih diing hi.
ARTICLE No. 16: GAMLUO
MI inngam taleh, a gam luo diingte’n alah kul hi, ta naupang a nuosie leh zong a gamluo diingte’n alakhawm diing uhi. Naupang a utleh apute inn ah a um thei hi. Article 11 a bang in a zi a dam a, a phungkia naisih leh gam pen akiluo theisih hi, zong kipawngnaw theilou hi. (Hing gam kiluo ngeilou hi).
ARTICLE No. 17: NAUZAW INNTUON
Zou tawndan in u-pa pen in inn ngaah hi, nauzaw mawng mawng a inntuon chiengin a u-pa’n sil-le-teen leh um-le-beel a nei dandan in a inntuon diing hi.
ARTICLE No. 18: SAPHUI KIPIEH
Zou tawndan in Tha-ni, mat-ni leh gaw-ni chieng a pieh diing saphui tuomtuom tambang ahi.
1. Sa-lu : Phungpi u-pa kuunga pieh diing.2. Sa-ngawng : Pu (I nu pate) kuunga pieh diing.3. Sa-kawng : I sung (zi nuote) kuunga pieh diing.4. Sa-lieng : I teenna kho Hausa pieh diing.
Lieuna: Tam a tungate piehkhiel a um leh sielpi khat a lieu diing hi.
5. Sa-awm : Sa-semtu pieh diing.6. Sa-khuongzaang Zawlte pieh diing.(Zawl leh sa-sem pen ut hun hun a hen/khul thei ahia, midang mat thei ahi).
ARTICLE No. 19: INN A MISHI
Vangsiet thu in mikhuol zinlai, kholai vahlai aheikhat mi inn dangkhat ah cashitaleh, a shinate inn silna in Zubel leh gam khat in a innsilna a bawl diing hi.
ARTICLE No. 20: KI-BULU
Mi koi in zong midang inn khat a va bulu a, a vuoh leh a lieu diingte:
1. Zubeel-le-salam, Innpi saap, Sielpi khat.2. Shina-manna a nei leh Article No. 4 (b) bang teng alieu diing.3. A suhliem a a etkol angai leh, a sum sent eng a lieu diing hi. A dam chiengin gamkhat in hahawna abawl diing hi.4. A inn bulunate in ana suhliem a shisam suona a um leh bangma agen thei sih diing a, amabou akisuonla leh Jubel leh Siel guol khat in a sietve thei diing hi.
ARTICLE No. 21: HAMKHIEL
A. Mihing kausie loupi kausie chi, hamse loupi hamsie ahi, chia ngaw/gem ahileh, tam bang a gentu in anuoi a bangteng a lieu diing hi.
1. Innpi saap, 2. Zubeel leh Salam, 3. Siel khat.
B. Zou tawmdan in ngawhkhiel chi-li a um hi:
Ngawhkhiel lieuna:
1. Suoh loupi suoh chi, sal loupi sal chi.2. Guta loupi guta chi.3. Kam loupi kam chi.4. Umdan loupi umdan chi, gamtat loupi gamtat chi.
Gapna: A tunga Article No. 21 - A, 1, 2 leh 3 na bang veve a gap ahi diing.
ARTICLE No. 22: GANTA LEH GANTA KI SUKHA
Ganta leh ganta kisuol in liemna a nei uleh a pute mawna um lou hi, hinanleh khat-le-khat kingaisiem diing ahi.
1. Ganta a liem leh a liemzaw pen suliemtu in zubel khat in sietve/sietvat diing hi.2. Ganta khat zaesang a shi a um leh a sa akihawm diing ua, a man akimkhat tuoh in aki hawm diing uhi.
Ganta Suhtuo:
3. Ganta leh ganta mi suhtuo a, akisuol ua, liemna shina atuo leh a sutuotu’n maw apaw diing hi. Alieu diingte:
a. Aliempen a khoi (zen) diing.b. Siel khat a ngaidam a nget diing.
Agan ashi a um leh:
a. Zubeel leh salam a lieu diing.b. A gan man a pieh diing.
ARTICLE No. 23: GANTA LEH MIHING
Ganta tungah mihing lam nga (5) in a takhiel thei a, tuote zong kibang kimlou hi.
1. Mi Chiil a, Ganta Liem leh Shi:
Mi khat in midang khat chiil henlen, mi ganta khat va suliem taleh, a suliempa hilou in a chiilpa khu –
a). Zubeel leh salam, b). A khoiman a lieu diing.
2. Mi khat chiil a mi khat in mi ganta atha leh a gan man a chiilpa leh a sulum pa’n akim tuoh in a lieu diing uhi.
3. Innsa Tunga Khut Khiel: Inns alai gamsa hi chi in mikhat in kaplumkhataleh, a sa kikim hawm va-un, a man kimkhat tuoh in atuoh khawm diing ua, a ganta a shilou leh khut khiel pa’n zubel khat in a lut diing hi.
4. Gan in Mihing a Suhlum leh a Suhliem leh:a). A sulum penpen a kawsa diing.b). Puondum a aluong a tuom diing.c). Luongman kimkhat a pieh diing. (Sielpi Nga).
5. Shilou Bep a A Um Leh:
a). Zubel a aluut diing.b). A kidonna teng asih diing.c). A dam zou chieng a Gan neitu in Hahawna gan khat a gaw diing.
ARTICLE 24: GUTA/LATA
Guta kichi a tuomtuom a um a, gapna zong atuom chiet hi. Guta leh a gapna tuomte:
1. Guta Gapna:
a). Zubeel, b). Sielpi leh salam, c). Ganta pieh diing, ahilouleh a man zaat a lieu diing, d). Ama mantu teng khatvei annkuong luina a neipi diing hi.
2. Bu-gu Gapna: Neh diing nei vawtlou guta ahileh Pasian min a kichiemsah a khatvei ngaidam diing.
ARTICLE No. 25: GUTA TAANGPI
Zou tawndan in guta pen kihaw mama hi, guta akimat leh hausa leh vaihawmtute’n kilawm a sah bangbang a umsah diing ban ah – a). Zubeel, b). Siel khat leh salam, c). a van guh teng apieh kia diing ahi.
ARTICLE No. 26: MOU KHAAM
Zou tawndan in Mou Khaam chi ni a um hi, tuote ahileh:
1. Zu-le-sa thamsa gapna:
a). Zu-um tham kichi pen kiteeng diing a Zu-le-sa kilupsa, kigawsa a um a, midang khat in ava suhbuoi leh Zu-le-sa teng a le diing, sielpi khat a lieu diing.
b). Alahna sielpi thum a, apa’n a lah diing.
2. Nei Taan Man: Nei-ta kikhamsa, akhamtu in a neilou leh sielpi khat a lieu diing.3. Mi dang in a suh buoi leh – a su buoitu in Zubeel-le-salam, tuoleh sielpi khat toh a lieu diing hi.
ARTICLE No. 27: NAUPANG GAMTATNA
1. Naupang leh naupang kihau a, kisuhkha a a umleh a sukhatu nu-le-pate’n Zubel a, aliem lamte a luut diing uh ahi.2. MI suhtuo a naupang-le-naupang kihau a, kisukha/aliem/abai a um leh, a sutuotu in maw a paw diinga, lieusah ahi diing hi.
Alieu Diingte:
1. A kisukha pa/nu a enkol diing hi. 2). Zubeel leh Salam a saat diing hi. 3). Siel khat a lieu diing.
ARTICLE No. 28: SHI-LE-MAN
Zou tawndan in shini, adieh in kivui ni in pulaa-palaa tha-le-mat siel in ana kivui uhi.Kawsa zong a nei ua, a phui zong a pei hi, shini in melmuna in pute/sungte hileh, koi hileh melmu ana kipie jel hi. Tam melmu pen, bel/puon leh tu-le-ta deisah dandan ahi, nidanglai in numei melmu ana kila ngaisih a, pasal a bou ana kila hi. Ahi’n tuni chieng in vang numei-pasal umtuomlou in a kila chiet hi.
ARTICLE No.29: NAU AI-TAH
Ta( child) a pien poupou in pute kung ah ava kipui zel a, pute’n sa ana tha diing Aahneel na awash in ahilouleh thumpi in ana vangbuoh diing hi, khumkhu nau ai-tah kichi hi.
ARTICLE No.30: SIEL- KHUM
Tute khat poupou in pute khat poupou siel khumni chi in siel khat a khumthei hi. Tam bang in pute’n (A khupnate’n) voh khat a gaw ding a, Zu a sum diing hi. Tampen tu-le-ta, lawm-le-guol kideisahna leh ki-itna ahi.
ARTICLE No.31: ZOUTA LEH NAMDANG KIKAL
a) Zouta khat in lam chi tuomtuom a vangsietna/tuohsietna, vangphatna namdang toh kal a, a tuoh leh zou tawndan dungzui a vaihawm ahi diing hi, ajiehpen a thuohtu zouta ahijieh in.
b) Ahi’n zouta khat in namdang toh kaal a khumbang a tuoh leh a tuohpi nam tawndan a zui diing hi.
ARTICLE No.32: CUSTOM HIL CHIETNA
1). Siel: Sielkengding-Tulai siel I chi chieng in siel tahtah I khawi nawnsih a, zong I mukha nawn sih hi, tualejieh in Bawng piching/ Lawi piching zong siel in a kipom thei hi.Tuachia a siel, a bong, a loi umlouna lemtanlouna ah Aman zat Rs.5000/-(Dangka Tul nga)Sang a tamzawlou ahi diing.
2). Sielpi: Sielpi I chi chiengin, Bawng, Lawi khat poupou ahithei a, tambang a, Bawng/Lawi umlouna/ lemtanlouna ah Rs.1000/-(Dangka tul khat) ahi diing hi.
3). Siel: Siel I chi chieng in siel keng ding, siel pichingzoulou siel goul ahia, tambang a, siel, bong, loi, guol umlouna/ lemtanlouna ah Rs.500/-(Dangka za nga) sang a tamzawlou ahi diing hi.
4). Salam: Salam kichi a tangpi’n voh-guol a tuot ahi, asum a tuot in voh guol manzat ahi diing, tualeh hausa-upa vaihawmte bikhieh zatzat zong ahithei hi.
5). Zubel: Zubel pen tulai in a zu zang nawnlou I hi man un singpi ahi,tambang a singpi/chini lemtan zuollouna ah Rs.100/-(Dangka za khat) ahithei a, hausa vaihom upate bikhieh dan zong ahithei hi.
6). Innpi sap: Innpi sap Rs.100/-(Dangka za khat) ahi diing hi.
7). Puondum: Puondum pen a puondum ngeingei a pieh a kidei hi, ahi’n a puondum umlouna/ a lemtanglouna ah a puondum manzat hausa/ upate vaihawmte bikhieh dandan ahi diing hi.
8). A Nep- A Noite: Sabeng puohman, thataanman,pu sum, Bangkuo/ Thallou sum, Tuman, Zawlsum, Sasem sum kep leh kawngte’n tang in a sum a tuot in Rs.20/- chiet ahi diing hi.
ARTICLE No.33: HAUSA(Chief): Hausa (The Lord of The Soil) Leitang Mangpa
Zou tawn dan in Hausa kichi a lien mama leh a poimaw mama ahi. Nidanglai in guta-lata,tuolthat in jong Hausa inn a bel/ atu chieng in a suohta a, a hing zel hi. Zou tawndan in Hausate ne/ tan diingte:
1). Salieng :Khosung mite samatte leh Taangseu2). Salieng a khai ding: Innpi a salam kisatte.
3). Innpi sap : Salam kisatlouna ah Rs.100/-
Zou tawndan in Hausa pen a khang-gui a pei ahia, a khang-gui beimatan koima midang in Hausa hina a lasahtheisih hi.
ARTICLE No. 34: SIEMPHATNA:
Tam Tawndan (Custom) pen ahun leh a kum hei in U.Z.O Assembly in a siemtha thei zel diing hi.
ARTICLE No.35: ZOU INNDONGTA LEH AHINA
Zou innsuon ah inndongta tambang a guol ahi- Bangkawpa (Thalloupa), Inntehpa, Zawl/ Thusa, Sasem/ Bepa, Tanubul, Tanuzom, Tanu thumna, Tanu lina adg. Nopna/ daana ah tamteng vaisaina in kikhosa hi.
1). Bangkawpa/ Thalloupa:
Bawngkhat/ hainet khat sung a bullpen/ upa pen khu bangkawpa/ thalloupa, a kichi hi. A naute zousie tung ah hai a tawi a, ahai tawina zousie ah- Zinei chieng in siel khat a apang hi. Nopni/Daani in sapum khat leh zubel khat in a pang hi. Tha-le-mat chieng in gamsa ah salu leh a sungteng a kai a,Innsa ahileh salieng a kai hi. Bangkawpa/ thallou chipen khanggui a upapa nai pen khu bangkopa/thallou in pang thei hi.(Be zousie kingahna khu tulpipa a kichi hi.)
2). Innteh te:
Innsung a mawpaw pen leh suongtu pen khu inntehpa/ inntehnu a kichi hi.
3). Zawl leh sasem/ thusa leh bepa:
Zawl leh sasem khanggui a umsa hiloujieh in phungdang-tangdang zong, zah/mathei ahi hi. Zawl leh sasem khu mat/zah ahini ua kipat in tua innsungmi hina a tangta ua, innsungsa zong a neitheita uhi. Nopni-daani in innsung a sep-le-bawl leh thupesawntu in (patong) a pang uhi.Tha-le-mat (Gamsa/ innsa) ni in zawl in sakhuoilu tualeh sasem in sa-awmphal khat a kai uhi. Innsa ah a ngum phalkhat tuoh a kai uhi. Innsung namsietni in zubel khat tuoh in apang uhi.
4). Pu:
Innsung pa khat a dia a sungte khu atate a diing in pute ahi hi. Pu dinmun Zou ngaina (custom) ah a sang mama hi. ‘Pu leh lamsah, Tu leh lamhang’ ana kichi hi. Pute’n tute innsung ah muinam a kine ngaisih hi (Tute hagau kinelum thei chi jieh a kine utlou ahi). Aloutheilou mun ah innmai ah kinesah hi. Tute shi chieng in akivui zou a zingni (Handalni) in pu in zubel leh sapum toh shigaalna nei va’n in, lungdamna leh lungdamlounate houlim in melmu in Teipi, Beelpi a la ding hi. Tute a tawpna ahinailou leh belpi,teipi lalou in anitthei hi. Tute’n tha-le-mat a neite uh sa-ngawng piehlouna a neileh, pu in sa-ngawng khat taang in siel khat in a delthei hi.
5). Sungpa:
Tate diing a pienna pu khu pa a diing in sung ahi. Nopni-daani in sund khu zubel khat in pangvan in gamsa leh innsa ah sakawng a kai hi.
6). Tanu:
Bawng khat/ Be khat sung a tanu mouthasa zousie tanu a kichiden hi.Inndongta guotna ah Tanubul apat tanu lina (4th) tan a kiguol a, adangteng tanuguol a kichi hi. Nopni-dani in sep-le-bawl diing zousie tanute mawpuohna ahi hi. Namsietni ah tanu zousie’n tuomlieu(puonkhat chiet) in a pang uhi. Gamsa ah satan a neisih ua, Innsa ah satan anei uhi. Tuate khu:
Tanubul - Salu leh a mal khatTanu nina - Samal khatTanu thumna - Salieng khatTanu lina - Sataiteen khatTanuguol - Saba khat chiet
7). Hausa:
Khuo-le-tui neitu khu hausa a kichi hi. Nopni- dani ah theipitu in a pang a, khosung a kisiet- kibalna a umleh hindan, tawndan dungzui in vaihawm leh lemna siemtu in a pang hi. Khosung a meithai- taga kemtu ahia,khomite’n gamsa a tha/mat chieng in salieng a kai hi. Thusie-lasie genna salam satna a umleh innpi sap in salieng khat a kai hi. Pawltaah chieng in Tangseu Zu a sum a, khomiten innsuon ah bu chin thum(3) chiet a pie uhi.
Source: Zou Custom Book
kei chau
About Me
- teisaljang
- Churachandpur, Manipur, India